دندانقروچه یا براکسیسم به فشردن یا ساییدن غیرارادی دندانها گفته میشود؛ رفتاری که معمولاً هنگام خواب اتفاق میافتد و بسیاری از افراد حتی از وجود آن خبر ندارند.
اگر فرد ایمپلنت داشته باشد، فشارهای شدید و مکرر ناشی از دندانقروچه میتوانند روی روکش، پیچها و حتی استخوان اطراف ایمپلنت اثر بگذارند. با این حال، داشتن دندانقروچه لزوماً به این معنا نیست که فرد نمیتواند ایمپلنت انجام دهد.
دندانقروچه چیست؟
دندانقروچه یا Bruxism حالتی است که فرد بدون هدف جویدن، دندانهای خود را به هم فشار میدهد یا روی هم میساید.
این حالت میتواند در طول روز یا هنگام خواب اتفاق بیفتد. نوع شبانه معمولاً کمتر توسط خود فرد تشخیص داده میشود و ممکن است از طریق علائمی مانند درد عضلات فک، سردرد صبحگاهی یا ساییدگی دندانها مشخص شود.
برخی علائم رایج دندانقروچه عبارتاند از:
- ساییدگی سطح دندانها
- ترک یا لبپر شدن دندانها
- درد یا خستگی عضلات فک
- سردرد صبحگاهی
- درد مفصل فک
- فشردن دندانها هنگام تمرکز یا استرس
دندانقروچه چه اثری روی ایمپلنت دارد؟
دندان طبیعی به کمک ساختارهایی در اطراف ریشه میتواند بخشی از فشارهای جویدن را جذب کند، اما ایمپلنت مستقیماً با استخوان ارتباط دارد.
بنابراین نیروهای شدید و مکرر ناشی از دندانقروچه میتوانند فشار بیشتری به اجزای ایمپلنت و استخوان اطراف آن وارد کنند.
این فشار ممکن است در طول زمان باعث مشکلاتی در روکش، پیچ اتصال، اباتمنت یا بافتهای اطراف ایمپلنت شود.
آیا دندانقروچه باعث شکست ایمپلنت میشود؟
دندانقروچه را نمیتوان بهتنهایی علت قطعی شکست ایمپلنت دانست، اما میتواند یکی از عوامل خطر باشد.
فشار بیش از حد، بهخصوص اگر همراه با عوامل دیگری مانند کیفیت پایین استخوان، سیگار، بیماری لثه یا طراحی نامناسب روکش باشد، میتواند احتمال ایجاد مشکل را افزایش دهد.
به همین دلیل در بیمارانی که سابقه دندانقروچه دارند، طراحی درمان و کنترل نیروهای جویدن اهمیت بیشتری پیدا میکند.
علائم وارد شدن فشار بیش از حد به ایمپلنت چیست؟
بعضی مشکلات ناشی از فشار زیاد ممکن است ابتدا در روکش یا پیچهای ایمپلنت دیده شوند.
علائم قابل توجه شامل موارد زیر هستند:
- احساس لق شدن روکش
- شل شدن مکرر پیچ ایمپلنت
- شکستگی یا لبپر شدن سرامیک
- درد هنگام جویدن
- احساس فشار غیرطبیعی روی یک ایمپلنت خاص
- درد عضلات فک هنگام بیدار شدن
- سایش روکشهای دندانی
وجود این علائم همیشه به معنی آسیب جدی به پایه ایمپلنت نیست، اما نیاز به بررسی دارد.
دندانقروچه چه اثری روی روکش ایمپلنت دارد؟
روکش معمولاً یکی از اولین قسمتهایی است که تحت تأثیر فشارهای بیش از حد قرار میگیرد.
دندانقروچه میتواند باعث سایش، ترک یا شکستگی روکش شود. شدت این مشکل به جنس روکش، موقعیت دندان و شدت براکسیسم بستگی دارد.
در دندانهای عقب که نیروهای جویدن بیشتر هستند، طراحی صحیح سطح جونده و انتخاب جنس مناسب روکش اهمیت ویژهای دارد.
برای آشنایی بیشتر میتوانید مقاله روکش ایمپلنت چیست؟ انواع، مراحل ساخت و عمر روکش را مطالعه کنید.
چرا دندانقروچه میتواند پیچ ایمپلنت را شل کند؟
نیروهای طبیعی جویدن معمولاً در جهت نسبتاً کنترلشدهای به ایمپلنت منتقل میشوند. اما در دندانقروچه، فشارها ممکن است شدیدتر و در جهتهای جانبی باشند.
این نیروها میتوانند در طول زمان باعث شل شدن پیچ اتصال روکش یا اباتمنت شوند.
اگر روکش ایمپلنت لق شود، نباید برای مدت طولانی با آن غذا جوید؛ زیرا ادامه فشار ممکن است به پیچ یا سایر اجزای درمان آسیب وارد کند.
نایت گارد برای افراد دارای ایمپلنت چه کمکی میکند؟
نایت گارد یا محافظ شبانه وسیلهای است که معمولاً هنگام خواب روی دندانها قرار میگیرد و میتواند به توزیع بهتر نیروهای ناشی از فشردن یا ساییدن دندانها کمک کند.
هدف نایت گارد توقف قطعی دندانقروچه نیست، بلکه کاهش اثر فشارهای شدید روی دندانها، روکشها و ایمپلنتها است.
در بیمارانی که ایمپلنت دارند، بهتر است نایت گارد بهصورت اختصاصی و متناسب با بایت فرد ساخته شود.
قبل از ایمپلنت در افراد دارای دندانقروچه چه چیزهایی باید بررسی شود؟
اگر بیمار سابقه براکسیسم داشته باشد، بهتر است این موضوع قبل از جراحی مشخص شود.
موارد مهمی که باید بررسی شوند عبارتاند از:
- شدت ساییدگی دندانها
- فرم تماس دندانهای بالا و پایین
- وجود درد در عضلات یا مفصل فک
- تعداد دندانهای باقیمانده
- محل ایمپلنت
- کیفیت و حجم استخوان
- تعداد ایمپلنتهای موردنیاز
- نوع روکش نهایی
آیا افراد دارای دندانقروچه میتوانند ایمپلنت انجام دهند؟
در بسیاری از موارد بله. دندانقروچه بهتنهایی مانع مطلق انجام ایمپلنت نیست.
اما طرح درمان باید با توجه به نیروهای بالاتر جویدن تنظیم شود. ممکن است نوع روکش، تعداد ایمپلنتها، طراحی پروتز یا برنامه مراقبتی بیمار با فردی که دندانقروچه ندارد متفاوت باشد.
آیا ایمپلنت باعث بیشتر شدن دندانقروچه میشود؟
خود ایمپلنت معمولاً عامل ایجاد دندانقروچه نیست. براکسیسم میتواند به عوامل مختلفی مانند الگوی خواب، استرس، برخی داروها یا عوامل عصبی مرتبط باشد.
با این حال، اگر روکش ایمپلنت تماس نامناسبی با دندان مقابل داشته باشد، ممکن است بیمار احساس ناراحتی یا فشار غیرعادی داشته باشد و نیاز به تنظیم بایت باشد.
دندانقروچه برای ایمپلنت دندان جلو خطرناکتر است یا عقب؟
در دندانهای عقب معمولاً نیروهای جویدن بیشتر هستند، بنابراین فشارهای ناشی از براکسیسم میتوانند اهمیت بیشتری داشته باشند.
در دندانهای جلو نیز نیروهای جانبی میتوانند روی روکش و زیبایی درمان اثر بگذارند. در نتیجه هر دو ناحیه نیازمند طراحی صحیح هستند.
اگر بعد از ایمپلنت شبها دندانقروچه کنیم چه کار کنیم؟
اگر نشانههایی مانند درد عضلات فک، شل شدن مکرر پیچ یا شکستگی روکش وجود داشته باشد، بهتر است وضعیت بایت و شدت براکسیسم بررسی شود.
پزشک ممکن است بر اساس شرایط بیمار استفاده از نایت گارد، تنظیم تماسهای روکش یا اصلاح سایر عوامل را پیشنهاد کند.
مراقبت از ایمپلنت در افراد دارای دندانقروچه
- معاینات دورهای ایمپلنت را جدی بگیرید.
- در صورت تجویز از نایت گارد استفاده کنید.
- لق شدن روکش را نادیده نگیرید.
- شکستگی یا لبپر شدن روکش را بررسی کنید.
- بهداشت اطراف ایمپلنت را بهخوبی رعایت کنید.
- از جویدن اجسام بسیار سخت خودداری کنید.
- در صورت تغییر بایت یا احساس فشار غیرعادی به پزشک مراجعه کنید.
جمعبندی
دندانقروچه لزوماً باعث شکست ایمپلنت نمیشود، اما فشارهای شدید و مداوم ناشی از آن میتوانند احتمال مشکلات مکانیکی مانند شکستگی روکش یا شل شدن پیچ را افزایش دهند.
در بعضی شرایط، این فشارها میتوانند بر بافتهای اطراف ایمپلنت نیز اثر بگذارند. به همین دلیل تشخیص براکسیسم قبل از درمان و کنترل نیروهای جویدن اهمیت زیادی دارد.
اگر فردی سابقه دندانقروچه داشته باشد، با طراحی مناسب ایمپلنت، انتخاب صحیح روکش، تنظیم بایت و استفاده از محافظ شبانه در صورت نیاز، در بسیاری از موارد میتوان درمان موفقی انجام داد.
سؤالات متداول درباره دندانقروچه و ایمپلنت
آیا دندانقروچه ایمپلنت را لق میکند؟
ممکن است فشارهای شدید باعث شل شدن اجزای پروتزی شوند، اما هر احساس لقی به معنی لق شدن خود پایه ایمپلنت نیست.
برای دندانقروچه بعد از ایمپلنت چه کنیم؟
بررسی بایت، وضعیت روکش و در صورت نیاز استفاده از نایت گارد میتواند به کاهش فشار روی ایمپلنت کمک کند.
آیا نایت گارد از ایمپلنت محافظت میکند؟
نایت گارد میتواند به توزیع نیروهای دندانقروچه کمک کند و فشار مستقیم روی روکشها و ایمپلنتها را کاهش دهد.
اگر دندانقروچه داشته باشیم نمیتوانیم ایمپلنت کنیم؟
خیر. براکسیسم مانع مطلق ایمپلنت نیست، اما باید در طراحی درمان و مراقبتهای بعدی در نظر گرفته شود.
چرا پیچ روکش ایمپلنت مرتب شل میشود؟
دندانقروچه، تماس نامناسب روکش یا عوامل مکانیکی دیگر میتوانند در شل شدن مکرر پیچ نقش داشته باشند و باید بررسی شوند.
آیا دندانقروچه روکش زیرکونیا را هم میشکند؟
زیرکونیا مقاومت بالایی دارد، اما هیچ روکش دندانی در برابر نیروهای بسیار شدید کاملاً مصون نیست. طراحی بایت همچنان اهمیت زیادی دارد.